تبلیغات
اختلالات یادگیری و رفتاری کودکان - راهبردهای آموزشی و درمانی خواندن
اختلالات یادگیری و رفتاری کودکان
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


دانش آموخته دانشگاه تهران - مربی و مشاوردر حوزه کودکان دارای اختلالات یادگیری و رفتاری

مدیر وبلاگ :سعدی عبدالملکی

راهبردهای آموزشی و درمانی خواندن


كودكانی كه ناتوانی های یادگیری دارند امكان دارد دشواری هایی در هر یك از حطیه های یادگیری یا رشد داشته باشند اما به نظر می رسد كه ضعف مهارتهای خواندن مشكل اكثریت كودكانی است كه نمی توانند در برنامه های آموزشی مدرسه پیشرفت هایی حاصل نمایند .
فراگرو یادگیری خواندن را می توان به 2 مهارت تقسیم كرد :
1- یادگیری مهارتهای واژه شناسی " كد برگردانی "
2- یادگیری مهارتهای فهم خواندن

تحقیقات نشان داده است كه هیچ روشی به تنهایی آنچنان كامل و برجسته نیست كه بتواند روشهای دیگر را از میدان خارج كند . مربی بنابر ضرورت و مشكل كودك و سبك یادگیری كودك روش را انتخاب می كند .
پیش از شروع كار درمان پس از ارزیابی های رسمی و غیر رسمی چیزی كه باید مد نظر یك مربی آگاه باشد آگاهی از مراحل خواندن است این مراحل كه به عنوان مخروط خواندن " توسط كاریلو 1976 " مطرح شده است می تواند راهنمای خوبی برای تشخیص و درمان باشد .
1- مرحله آماده شدن " از تولد تا 6 سالگی "
2- مرحله آغازین " شروع خواندن " شروع مدرسه و رمز گردانی و تحلیل كلمه را در بر می گیرد .
3- مرحله رشد سریع خواندن پایه ریزی كامل عادتها و مهارتهای پایه در خواندن


4- مرحله گسترده خواندن آخر دبستان تاكید بر خواندن مستقل است . در درك و تحلیل كلمه پیشرفت بیشتر دارد .
5- پالایش خواندن راهنمایی دبیرستان سرعت خواندن بالا
و پس از آن صدای دانش آموز در هنگام خواندن ضبط می شود و غلط ها با دقت بررسی می گردد و جدول سمن را برای دانش آموز دارای نارسائی خواندن پرمی كند و فراوانی را بدست می آورد و بر حسب فراوانی كار درمان را شروع می نماید.

انواع مسائل و مشكلاتی كه كودكان در خواندن با آن مواجه هستند در جدول سمن ذكر گردیده است عبارتند از :
- تشخیص دیداری " تمیز دیداری " - وارونه نویسی و معكوس كردن حرف و كلمه
- تشخیص شنیداری " حساسیت شنیداری " زبان و تكلم
- تركیب صدا
- مهارتهای حافظه " شنیداری و دیداری "
- مهارتهای توالی دیداری و شنیداری
كه به معرفی و راهبردهای درمانی در این زمینه می پردازیم .

- تشخیص دیداری " تمیز دیداری " كودك مبتلا به این مشكل با دیدن حروف مشابه مانند " ب ت پ ث چ ح " آنها را با یكدیگر اشتباه می كند و بعضی از كودكان در تشخیص هیات كلی كلماتی كه تقریباً شبیه به هم هستند مثل كباب / كتاب نمی توانند تفاوت قائل شوند و حتماً باید به آنها آموزش مستقیم داد و تفاوتها را برای آنها بیان نمود تا بیاموزند .

فعالیتهای فرآیندی تمیز دیداری كه در كتاب جمع آوری گردیده می تواند مثمر ثمر باشد و پس از آن فعالیتها فرآیند تكلیف را ادامه می دهیم همچون تمریناتی مانند :
(ب ) را سمت راست نوشته و از وی می خواهیم (ب) را در سمت چپ در بین حروف پیدا كند و یا حروف نوشته شود و به او گفته شود كه از پایین خط زمینه خط بكش وقتی به (ب) رسیدی از بالای حرف (ب) حركت كن و یا حرف (ب) كه مشكل دارد در یك متن درسی پیدا كند .

ث ت ب ت ث ب

بهتر آنست كه اگر دانش آموزی در چند حرف مشكل دارد ابتدا یك حرف را آموزش دهیم تا مشكل وی بر طرف و یادگیری وی تثبیت شود و بعدبه حرف دیگر بپردازیم تا سبب گیجی و حواس پرتی وی نگردد .
فعالیتهای تشخیص دیداری بسیار متنوع می تواند باشد و هر مربی به سلیقه خلاقیت خود فعالیتهایی در این زمینه می تواند تدارك ببیند مثلا كلمه أی را در سمت راست نوشته و سپس كلماتی را در سمت چپ می نویسیم به طوری كه حرف آخر یكی از كلمات سمت چپ با حرف آخر كلمه سمت راست یكی باشد و بهتر آنست حروفی باشد كه كودك در تشخیص آنها اشتباه می كند و سپس از وی بخواهیم به حرف آخر نگاه كند و بگوید كدام كلمه در سمت چپ حرف آخرش مثل این است .
و یا تمرین را به صورت نقش از زمینه بدین صورت كه حرفی كه اشتباه می كند را نوشته و از وی بخواهیم در كلمه روبرو آنرا پیدا و پررنگ كند و یا كامل كردن كلمات از روی كلمه الگو : كلمه الگو باشد كه كودك اشتباه می كند مثلاً كلمه سمت چپ را مانند كلمه سمت راست كامل كن .

نبات / نبا   كتاب / كتا كباب / كبا ارباب / ار

ضمناً بعضی از كسانی كه در تشخیص دیداری و یا به طور كلی در خواندن نارسائی نشان می دهند اندازه حروف و رنگ و ماده أی كه با آن می نویسند را به عنوان ویژگی ممتاز كننده به حساب می آورند مثلاً اگر آنها آ را همیشه به اندازه 1 سانت دیده اند دیگر آ را وقتی طول آن 2 یا بیشتر است تشخیص نمی دهند باید به آنها آموزش مستقیم داد كه این ویژگی ها ممتاز كننده نیستند و این امر در زمان آموزش مد نظر قرار گیرند كه حروف را در اندازه ها ی مختلف و به شیوه های دیگر آموزش دهیم " روی شن با گچ با مداد "


تشخیص شنیداری " حساسیت شنیداری "
ناتوانی در تفكیك صداهای والی یا ناتوانی در شناخت شباهتها و یا تفاوتهای میان كلمه مشكلی است كه معمولاً كودكان دارای نارسائی خواندن با آن مواجه هستند .
تفاوت شنیداری میان كلمه هایی همچون ابرو آبرو پَر پُر- نرو- برو و یا حروفی مثل ب ن م برای این كودكان دشوار است .
این مشكل زمانی كه كلمات هم وزن و هم آهنگ نیز می شوند بیشتر نمود پیدا می كند . تشخیص شنیداری را مهم ترین عامل پیش بینی كننده موفقیت خواندن می دانند .
برای درمان این زمینه تشخیص صداهای ملایم از بلند صدای حیوانات و صدای وسائل نقلیه و شباهت بین صداها بدین صورت كه موادی مانند برنج نخود سنگ را در قوطی های شبیه به هم 2 به 2 بریزیم و از كودك بخواهیم صداهای مثل هم را بیابد .
تفاوت نت های موسیقی نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد فعالیتهایی كه دكتر تبریزی تحت عنوان حساسیت شنیداری از آن نام برده اندبرای درمان مؤثر است و بعداز این فعالیتهای فرآیند تكلیف را ادامه دهیم بدین صورت كه صداها را با حروف الفبا تمرین كنیم مثلاً خوب گوش كن وقتی حروف را می خوانم هرگاه ن شنیدی دست بزن و یا كلمات را می خوانم هرگاه صدای ن شنیدی دست بزن حال كلمه ها را می خوانم هرگاه درآخر صدای ن شنیدی دست بزن وهرگاه درآخر و اول صدای ن شنیدی دست بزن به حسب آسان به مشكل مثلا
مثلا- ن- ر-م- س- ت- ب- ن ف- م- ن-
مثلا -باران ابر گل سلام گلدان نان آدم
آخر- قندان سام كام دندان
اول نماز مرد سرد نمك
وباحروفی كه در شنیدن آنها حساس نیست می توان با ضبط صوت وبه صورت بازی با دانش آموز انجام داد
آهنگی را بخش كرده وبازی را شروع می كنیم بازی بدین صورت كه هنگام آهنگ كودك راه برود یا نشسته باشد ومربی هرازگاهی صدای حروفی رابیان می كند قرار بر این است كه كودك زمان شنیدن حرف مورد نظر بلند شود ویا بایستد ابتدا تفاوتها فاحش است ولی كم كم سعی می شود كه حروفی كه تلفظ آنها نسبتا شبیه به هم است وكودك اشتباه می كند بیان شود واین كار علاوه برحساسیت شنیداری تمیز شنیداری صوت درزمینه نیز تقویت می كند از بین محرك های صوتی به محركی كه مدنظر است توجه می كند وبه صدای آهنگ توجه كمتردارد فعالیت را می توان بدین صورت كه كاغذی دراختیار درمانجو قرار دهیم وجمله أی را بخوانیم واز وی بخواهیم به تعداد هر صدای ( ن ) كه می شنود گردی یا خط بكشد .

مشكلات حافظه ای
مشكلات حافظه أی در خواندن درفراموش كردن صدای حروف وسپس تركیب آنها تاثیر می گذارد مثلا كودكی كه تصویر حرف ب را به رغم ذخیره سازی درست درحافظه نمی تواند به خاطر بیاورد با مشكل ازیافت روبرو هست
برای غلبه برمشكلات حافظه باید تاكید برروشهای تدریس (چندحسی تكرار بهره گیری ) از مواد گوناگون باشد تا به یادآوردن وبازیابی آنها را تسهیل كند .
برای تقویت حافظه فعالیتها بعداز اینكه با تصاویر انجام شد فعالیتها را با كلمات كتاب درسی كودك انجام دهیم بدین صورت كه كلمه ها را بخوانیم تا وی به خاطر بسپارد وپس از او بخواهیم آنچه را به خاطر سپرده بگوید از كلمات كم شروع وبا پیشرفت دانش آموز تمرین با كلمات بیشتر تمرین می شود .
كارت كلمات مربوط به درس را جلو دانش آموز می گذاریم واز وی می خواهیم خوب به خاطر بسپارد وسپس كارتها را با یك سری كارت دیگر به صورت درهم قرار می دهیم تا وی كلمات را كه در مرحله قبل دیده بود بردارد وكنار بگذارد واگر این كارت كلمات در ابتدا با تصویر كلمات باشد بسیار مثمر ثمر است. تطابق اشكال هندسی رنگی با كلمات برای تقویت می تواند سودمند باشد به این صورت كه 5 رنگ را انتخاب كرده وزیر هركدام اشكال هندسی رنگی یك كارت كلمه قرار می دهیم واز دانش آموز می خواهیم كه خوب نگاه كند وبه خاطر بسپارد وسپس اشكال هندسی رنگی را به ترتیبی دیگر می چینیم دانش آموز كلمه مربوط به هر رنگ را در زیر ان می گذارد این فعالیت را با نوشتن می توان بدین صورت انجام داد كه كلمات را در ردیف بالا نوشته وبالای هركدام از كلمه یك گردی رنگی به رنگ دلخواه می كشیم وسپس درزیر این خط خطوط رنگی بنا به رنگهایی كه دربالا استفاده كرده ایم می كشیم از دانش آموز می خواهیم كلمات ورنگ آنها را به خاطر بسپارد وسپس روی آنها را می پوشانیم تا كلمات را برروی خطوط رنگی مربوط به خود بنویسد دیكته كلمات مد نظر نباشد حتی گفتن كلمه درست دانش آموز نیز صحیح می باشد
بازگویی كلمه ها براساس رنگها نیز با این شیوه برای تقویت حافظه مثمر ثمر است .

مشكلات توالی دیداری وتوالی شنیداری
ترتیب حروف دركلمه ها یا توالی صداها یكی از مهارتهای مهمی است كه برای امر خواندن لازم است اغلب اوقات درهم ریختن كلمات از این اختلال ناشی می شود مثلا كربیت به جای كبریت یا قسفه به جای قفسه البته اگر كودك مشكل تلفظی نداشته باشد مایكل باست 1967 اضهار میدارند كه مسائل توالی دیداری درمیان كودكان مبتلا به ناتوانی خواندن امری رایج است واغلب اوقات بیش از سایر كاستی های خواندن تداوم می یابد وجوردن 1977 براین باور است كه مسائل توالی دیداری برزمینه های تحصیلی از جمله خواندن اثری فراگیر دارد .
حذف یا تلفظ نادرست صداهای زبان وهجاها یكی از ویژگیهای كودك مبتلا به اختلال حافظه توالی شنیداری است كه كودك به جای محاصره حاصره می خواند ویا به جای باران آران ویا كودكی كه ناخوش را خوش نا می خواند
فعالیتهای ترمیمی فرایند پایه توالی دیداری دركتاب كار تهیه شده می تواند مثمر ثمرباشد وسپس از آن فعالیتها فرایند تكلیف با كلمات درسی دانش آموزان ادامه یابد .
كارت كلمات رادر جلو دید دانش آموزان گذاشته ویك بار بخوانیم وسپس از او بخواهیم خوب نگاه كند وبعد كارت كلمات را به همان ترتیب اولیه بچیند وسپس كلمات را به صورت 2 كلمه أی دراول خط بنویسیم واز وی بخواهیم به ترتیب ادامه بدهد وسپس 3 كلمه وبیشتر .
كلمات كتاب را به صورت جدولی نوشته 3 كلمه را كه دریك ردیف به ترتیب هستند پایین جدول بنویسیم ودانش آموز كلمات را در جدول پیدا كند ودور آنها خط بكشد.
فعالیتهای مانند پر رنگ كردن كلمات وكپی كردن از روی كلمات بدین صورت كه كلمه را در یك صفحه نوشته حال ورقه أی روی كلمه قرار دهیم واز دانش آموز بخواهیم از روی آن بكشد .



وصل كلمات با خط های پیچ در پیچ : كدام كلمه به كدام كلمه می رسد . نیز برای توالی دیداری می تواند مثمرثمر باشد .

معكوس كردن حروف وكلمات
این مشكل كه دركودك دارای نارسائی خواندن دیده می شود بدین صورت نمود پیدا می كند كه زود را دوز می خواند وگرم را مرگ موش را شوم می خواند .
اغلب اوقات برعكس خواندن ناشی را از ناتوانی درتشخیص چپ وراست می دانند این امر دركودكان خردسال امری نسبتا رایج است اما در كودكان مبتلا به ناتوانی خواندن شدت وتداوم آن بیشتر است آموزش دقیق درابتدای خواندن هم درپی بردن وهم دربرطرف كردن مشكلات برعكس خوانی اهمیت حیاتی دارد درفعالیتها یی كه برای آموزش وضعیت وجهت انجام می شود ازشكل های شبیه به حروف استفاده كنیم برای از بین بردن مشكل جهت یابی یه شدت توصیه می شود كه روی درك جزئیات اشكال والگوها وكلمه ها كارشود فعالیتهایی مانند این كه دراین ردیف كدام حرف با بقیه فرق دارد جهت حرف تغییركرده باشد
مانند

ویا مانند شكل های ستون چپ درستون راست پیداكند جهت حروف تغییركرده باشد وجهت مدنظر باشد وهمین فعالیتها با كلمات كتاب نوشته شود وكارشود
وضمنا فعالیتهای نقطه به نقطه كه مانند شكل سمت چپ درسمت راست به هم وصل كن ا گردی های بزرگ انجام بگیرد وكلمه هایی دردایره نوشته شود ومانند آن نوشته ها را دانش آموز درسمت چپ بنویسد .
درفعالیتهای جهت یابی : سمت راست وچپ با حرف مورد نظر دركلمه نیز توضیح داده شود مثلا در كلمه باران سمت راست 1 حرف ر سمت چپ 1 حرف ن تا این مفهوم به تكالیف درسی تعمیم یابد .

تركیب صدا
معمولا اكثركودكان دارای نارسائی خواندن دراین زمینه با مشكل مواجه هستند آنها از تركیب حروف وساخت كلمه ناتوانند مثلا از تركیب 3 صدای ب / ا / د / نمی توانند كلمه باد را بسازند با وجود اینكه تمام صداها را می شناسند. این مشكل به خصوص زمانی پدیدار می گردد كه صداهای زبان مورد تاكید قرار می گیرد وصداهای زبان را چنان به صورت مشخص ومجزا از یكدیگر آموخته اند كه به هم پیوستن وساخت كلمه تقریبا برایشان غیرممكن شده است برای درمان كاستی های تركیب صدا ، فعالیتها باید تاكید برتركیب هجاها باشد وبا استفاده از كلمات در بافت معنادار وبریادگیری براین مشكل فائق آمد
فعالیتهای درمانی باید برخواندن هجاها تاكیدشود وسپس می توان بااستفاده ازروی هم گذاشتن طلق ها كه روی هركدام بخشی از كلمه نوشته شده است فعالیتها رادنبال كردویا كاغذی رابه صورت بادبزن تازده ودر هرتایی یك بخش كلمه را نوشت وبه صورتی كه وقتی تا كاغذ باز می شود آن بخش به بخش قبلی تقریبا وصل شود وكودك كلمه را بخواند استفاده از حروف مغناطسی نیز دراین زمینه مفیداست .



تحلیل كلمه وشیوه های آموزش درخواندن
تكنیكهای تحلیل كلمه
1- صوت بااملا
2- تحلیل ساختاری
3- پیكر بندی
4- نشانه های تصویری
5- كلمه بینی
6- تحلیل بافی
معمولا كودكان دارای ناتوانی یادگیری به یك روش خاص متكی هستند واز روشهای دیگر استفاده نمی كنند آنها باید آموزش ببینند تابه تناسب هركلمه ازروشها متفاوت استفاده كنند .

شیوه های آموزش درخواندن
1- شیوه بازگویی تجربه هاست كه دانش اموز خود داستانی راتعریف كند ومعلم بنویسد مزیت این روش این است كه بین خواندن وسایر مهارتهای ارتباطی مانند گوش دادن وصحبت كردن ارتباط برقرار می كند وعلاقمندی كودك نیز برانگیخته می شود
2- شیوه چندحسی است كه علاوه برحس بینایی وشنوایی حس لامسه وحركت نیز به درگیر فرایند یادگیری می شود كودك كلمه را می بیند همزمان می شنود وبا انگشت ردیابی می كند وسپس درفضا یا روی كاغذ می نویسد سپس با این كلمه داستان می سازد واین كارت درجعبه ای بایگانی می شود.
بااستفاده از این روش می توان جدولی درحیاط مدرسه كشید وكلمات درس راانجا نوشت وسپس با شنیدن هركلمه روی آن را ببرد این جدول به صورت گل می تواند كشیده شود كودك دروسط وكلمه ها درگلبرگها نوشته شود .
- انگشت را به رنگ گواش آغشته وبعداز دیدن وشنیدن كلمه روی حروف آن كشید وردیابی كرد .
- كلمات رابه صورت توخالی بنویسیم وكودك از وسط آنها خط بكشد ویا درحیاط بكشیم روی آنها راه برود .
- آب پاشی بدست بگیرد وكلمات را بنویسد .
- روی شن یا نمك بنویسد درطرفی شن یا نمك بریزیم .
شیوه خواندن تاثیر عصبی معلم ودانش آموز همزمان با صدای بلند مطالبی را می خوانند ودانش آموز با فاصله اندكی جلو مربی قرار می گیرد تاصدای معلم از فاصله نزدیك به گوش دانش آموز هدایت شود وكودك تشویق می شود درحین خواندن كلمه ها را با انگشت خط ببرد .

شیوه ارائه كلمات دیداری

كلماتی كه خواننده به هنگام خواندن می تواند به فوریت آنها راباز شناسد این كلمه ها كلمه های دیداری گفته می شوند مثل گفت ، او،همه، توانائی بازشناسی این كلمه ها پیشرفت خواندن راآسان می كند ولی برخی از كلمات كه با قواعد كلی ومعمولی رابطه صوت با املا همخوانی ندارد (موسی لكن- خواهر ) ونمی توان آنها را به آسانی تحلیل كرد واز این رو كودك كل این كلمه ها را از طریق دیدن می آموزد، نیز جزء كلمات دیداری هستند كودكی كه نمی تواند كلمات را در یك نگاه باز شناسد درخواندن با محدودیت روبرو می شود وبه حدس زدن فراوان روی می آورد وچون این كلمات طبیعت انتزاعی دارند ونشانه تداعی كننده كمی دارند كودك در به خاطر سپاری با مشكل می شود بنابراین این كلمات باید به تدریج وبا دقت به كودك عرضه شود وجملات بسیاری با این كلمات گفته شود تادر خاطر دانش آموز بماند .

نكته ها
1- موقع خواندن متن دانش اموز با انگشت یا مداد خط ببرد .
2- برای جلوگیری از برگشت چشم به كلمات قبل كه دربعضی كودكان اتفاق می افتد وباعث كندخوانی آنها می شود بعداز خواندن هركلمه روی كلمه رابگیریم این كار به خواندن كلمه بعدی نیز كمك می كند شروع كلمه مشخص است .
3- برای كودكی كه درخواندن كلمات درزمینه مشكل دارد ونیمی از كلمه قبلی وحرفی از كلمه بعدی رابا كلمه مورد نظر می خواند پوشاندن این طرف وآن طرف كلمه وفقط دیدن كلمه مورد نظر سودمند است .
4- برای تندخوانی به كودكان بیاموزیم كه ابتدا 2 كلمه را با هم ببینند وبعداز پیشرفت 3 كلمه وبیشتر فعالیتهای دید و اگرا.
5- بازی مارپله برای سرگرمی وآموزش : كلمات رانوشته وبه ازای درست خواندن كلمه به تعداد حروف جلوبرود .

6- برای فعالیتهای مربوط به درك مطلب (تاكید برنكات مهم متن وبا تغییر لحن كلام وتكرار می تواند مثمر ثمر باشد تادانش آموز توجه كند. وضمنا هرپاراگراف رادركاغذی جدا بنویسیم وچندتاسوال مربوط به آن پاراگراف را روبرو یا پشت ورقه بنویسیم وبپرسیم. این كار سبب توجه بیشتر دانش آموز به مطلب مهم می شود .

 

    منبع:                                             http://nldcenter.blogfa.com/                   





نوع مطلب : اختلالات یادگیری، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 1388/10/20
پنجشنبه 1396/06/23 09:26 ق.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wished to say that I have really enjoyed
surfing around your blog posts. In any case I will be subscribing to your rss
feed and I hope you write again very soon!
شنبه 1396/05/14 07:39 ب.ظ
You ought to be a part of a contest for one of the
finest blogs on the internet. I am going to highly recommend this website!
جمعه 1396/05/13 12:05 ب.ظ
What's up it's me, I am also visiting this web site on a regular basis, this web page is
really nice and the viewers are in fact sharing pleasant thoughts.
دوشنبه 1396/02/25 04:16 ب.ظ
Thank you a lot for sharing this with all people you actually recognize what you're talking about!

Bookmarked. Please additionally talk over with my site =).
We could have a hyperlink alternate agreement between us
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی