تبلیغات
اختلالات یادگیری و رفتاری کودکان - بهداشت روان چیست؟
اختلالات یادگیری و رفتاری کودکان
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


دانش آموخته دانشگاه تهران - مربی و مشاوردر حوزه کودکان دارای اختلالات یادگیری و رفتاری

مدیر وبلاگ :سعدی عبدالملکی
بهداشت روان

 

  بهداشت روان چیزی فراتر از فقدان یا نبود بیماری روانی است. بعد مثبت بهداشت روان كه سازمان بهداشت جهانی نیز روی آن تكیه دارد، در تعریف سلامتی لحاظ شده است « سلامتی یك حالت رفاه فیزیكی، روانی و اجتماعی است نه فقط فقدان بیماری و یا ناتوانی».

مفهوم بهداشت روان شامل رفاه ذهنی، احساس خودتوانمندی، خودمختاری، كفایت، درك هم بستگی بین نسلی و توانائی تشخیص استعدادهای بالقوه هوشی وعاطفی درخود است. بگونه ای دیگر می توان گفت: بهداشت روان حالتی از رفاه است كه در آن فرد توانائی هایش را باز می شناسد و قادر است با استرس های معمول زندگی تطابق حاصل كرده ، از نظر شغلی مفید و سازنده باشد و بعنوان بخشی از جامعه با دیگران مشاركت و همكاری داشته باشد. بهداشت روان به همه ما مربوط است نه فقط به كسانی كه از بیماریهای روانی رنج می برند. هیچ گروهی از بیماری روانی مصون نیست. البته بایداذعان داشت كه در افراد بی خانمان، تهیدستان، افراد بیكار و با سطح تحصیلات پائین،‌كسانی كه قربانی خشونت بوده اند، مهاجرین و پناهندگان، كودكان و نوجوانان، زنانی كه مورد سوء استفاده قرار گرفته اند و در افراد مسن كه مورد غفلــــــت و بی توجهی واقع شده اند، بیشتر دیده می شود. متاسفانه در بخش عظیمی از دنیا بهداشت روان و بیماری روانی باندازه سلامت جسمانی و بیماری جسمی اهمیت ندارد و مورد بی توجهی و غفلت قرار گرفته است . عظمت بار بیماریهای روانی:امروزه حدود ۴۵۰ میلیون نفر از مردم دنیا از یك بیماری روانی یا رفتاری رنج می برند برطبق آمار سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۱،۳۳درصد از عمر سپری شده با ناتوانی (YLD) بدلیل بیماری های عصبی- روانپزشكی است. بیماری افسردگی تك قطبی، علت ۱۵/۱۲ درصد از سالهای سپری شده با ناتوانی است و سومین رتبه را بین علل نسبت داده شده به باركلی بیماریها دارد. ۴ مورد از ۶ علت اصلی سالهای سپری شده عمر با ناتوانی بدلیل بیماریهای عصبی - روانپزشكی را، بیماریهای روانی چون: افسردگی، بیماریهای وابسته به مصرف الكل، اسكیزوفرنی و بیماری دو قطبی به خود اختصاص داده است . بیش از ۱۵۰ میلیون نفر از مردم دنیا در هر برهه از زمان از افسردگی رنج می برند. حدود ۱ میلیون خودكشی موفق هرسال در جهان داریم و حدود ۲۵ میلیون نفر از مردم جهان از اسكینروفرنی، ۳۸ میلیون نفر از صرع و بیش از ۹۰ میلیون نفر از یك بیماری وابسته به مصرف الكل و یا سایر مواد رنج می برند. اختلالات روانی و بیماریهای طبی با هم در ارتباطند كاملاً روشن است كه عملكرد روانی بطور بنیادی با عملكرد فیزیكی، اجتماعی و پیش آگهی سلامتی در ارتباط است. بطور مثال افسردگی عامل خطری برای بیماریهایی مثل سرطان ها و بیماریهای قلبی است و از طرفی بیماریهای روانی مانند افسردگی و اضطراب و وابستگی به مواد در افرادی كه از بیماریهای جسمی رنج می برند موجب عدم پذیرش و شكست در برنامه های درمانی بعلت رعایت نكردن اصول درمان توسط بیمار می شود. رفتارهای مخاطره آمیزی چون كشیدن سیگار، فعالیت جنسی غیر ایمن، با بیماریهائی مثل سرطان و ایدز مرتبط هستند. در بین ۱۰ عامل خطر برای بار كلی بیماری كه در DALY محاسبه شده،ودرگزارش بهداشت جهانی ۲۰۰۲ آورده شده است ،۳ مورد آن روانی- رفتاری بوده ( روابط جنسی غیر ایمن، مصرف تنباكو و الكل) و ۳ تای دیگر تحت تاثیر فاكتورهای روانی- رفتاری قرار می گیرد (چاقی، فشار خون و كلسترول بالا). شیوع افسردگی اساسی در جمعیت بطور كل بین ۳ تا ۱۰% است ولی در افرادی كه دچار بیماریهای مزمن هستند این میزان بیشتر است . افراد افسرده مبتلا به بیماریهای عفونی ممكن است برنامه های درمانی خود را نپذیرند و رژیم درمانی مربوطه را رعایت نكنند و این مسئله باعث مقاومت داروئی شده و روی سلامت عمومی جامعه عوارض جـــــــدی می گذارد و از طرفی این افراد بیشتر مصرف كننده مراقبت های بهداشتی و درمانی هستند و هزینه مضاعفی را برجامعه وارد می كنند. تا ۲۹درصد از افراد مبتلا به فشار خون افسردگی اساسی دارند: تا ۲۲درصد از افراد مبتلا به انفاركتوس قلبی، ۳۰درصد افراد مبتلا به صرع، ۲۷ درصد افراد مبتلا به دیابت ، ۳۱ درصد افراد مبتلا به سكته مغزی ، ۳۳ درصد از افراد مبتلا به سرطان ، ۴۴درصد افراد مبتلا به ایدز و ۴۶ درصد از افراد مبتلا به سل از افسردگی اساسی رنج می برند. از باری كه برخانواده ها تحمیل می شود نباید غفلت كرد افراد خانواده این بیماران اغلب اولین مراقبین آنها هستند و از حمایت های فیزیكی و عاطفی گرفته تا بار سنگین هزینه های درمان و مراقبت از بیمارانشان بعهده آنهاست. تخمین زده می شود در ۱ خانوار از هر ۴ خانوار، حداقل یك فرد مبتلا به اختلال روانی یا رفتاری وجوددارد . خانواده ها علاوه بر فشار و استرس بالای ناشی از مشاهده بیماری در یكی از اعضاء مورد علاقه و عزیزشان، در معرض انگ اجتماعی و تبعیضی هستند كه بیماری روانی در اجتماع به روی آنها می گذارد. طرد شدن از طرف دوستان،بستگان و همسایگان، احساس منفك بودن و محدودیت در فعالیت های اجتماعی را با خود به همراه دارد.در اغلب موارد خانواده ها هزینه درمان بیماران روانی را متحمل می شوند و سهم دولت و سازمان های بیمه گر عمدتاً ناچیز است.
 
بار اقتصادی بیماریهای روانی
در ایالات متحده امریكا، سالانه ۱۴۸ میلیون دلار صرف هزینه كلیه بیماریهای روانی می شود. در سال ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷، انگلستان هزینه بیماریهای روانی را ۳۲ میلیون پوند برآورده كرده بود كه ۴۵ درصد آن بدلیل از دست دادن كارآئی و توانائی سازندگی بود.
بیماری اسكیزوفرنی و آلزایمر، از بیماریهائی چون آرتریت، آسم، كانسرونارسائی احتقانی قلب و ناهنجاریهای مادرزادی قلب، دیابت، فشارخون و سكته مغزی، هزینه درمانی متوسط برای هر بیمار بیشتری دارد.
بیماری روانی كارآئی، شغل یابی و حفظ شغل را در فرد كاهش می دهد
در بسیاری از كشورهای پیشرفته دنیا ۳۵ تا ۴۵ درصد غیبت از محل كار بدلیل مشكلات بهداشت روانی است. بطور متوسط تعداد روزهای از دست رفته كاری كه به بیماریهای روانی نسبت داده می شود ۶ روز در ماه در هر ۱۰۰ كارگر و تعداد روزهای كم كاری ۳۱ روز در ماه در ۱۰۰ كارگر است .
در ایالات متحده ۸/۱ تا۶/۳ درصد از كارگران از افسردگی اساسی رنج می برند و شاغلین با افسردگی ۲ برابر بیشتر احتمال ناتوانی در كار نسبت به افراد بدون افسردگی دارند.


ارتقاء بهداشت 
ازدیدگاه مجریان بهداشتی ارتقاء بهداشت به كوشش هائی اطلاق می گردد كه جمعیتهای سالم رانیز شامـل می شود وهدف از آن بالا بردن سطح بهــداشت و ســلامتی است ( تایلور،۱۹۹۵) .ارتقاء بهداشت با مفاهیم دیگری چون آموزش بهداشت پیشگیری اولیه وتامین بهداشت ارتباط دارد. بحث های زیادی در مورد ارتباط این مفاهیم مطرح شده است. مفهوم پیشگیری عموماً به معنی كاهش خطر ابتلاء به بیماری است (پیشگیری از رویدادها، پیامدها و عوارض یك بیماری و پیشگیری از رخداد دوباره بیماری). در حالیكه آموزش بهداشت مفهومی است كه ارتقاء بهداشت از آن برخاسته است . بطور سنتی آموزش بهداشت به آموزش افراد و پس از آن آموزش گروهها و جامعه ربط داده میشود بنابراین تمركز آن نخست به افراد و سپس بر تغییر رفتار جمعی است . با توجه به موارد یاد شده میتوان گفت آموزش بهداشت در عملی ساختن فعالیتهای ارتقاء بهداشت نقش مهمی دارد.


ارتقاء بهداشت روان جامعه نگر:
در سال ۱۹۶۳یكی نخستین فعالیت های آموزشی بهداشت روان با پرورژه بهداشت روانی نورث امپتون معرفی شد. اهداف این پرورژه عبارت بودند از :
۱-  آگاهی عمومی از اختلالات روانی بعنوان یك مشكل
۲-  گسترش دانش و آگاهی در زمینه سبب شناسی اختلالات روانی
۳-   نشان دادن پیشرفت ها در زمینه درمان و مراقبت از بیماران روانی
۴-   ارائه اطلاعات در مورد اینكه مراقبت جامعه نگر چیست و چگونه افراد غیر متخصص میتوانند دراین زمینه همكاری داشته باشند و بیان اهمیت این همكاری .
 گرچه اهداف برنامه ارتقاء بهداشت روانی جامعه نگر افراد بهنجار جامعه است ولی بیشتر برنامه های ارتقاء بهداشت روانی در جمعیت ها و گروههائی مانند دانش آموزان كارمندان و كارگران و بیماران روانی اجرا شده است .
یكی از اهدافی كه میتوان به آن اضافه كرد و از اهداف سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۳ بود انگ زدائی از بیماران روانی است كه این امر با آموزش عموم مردم جامعه امكانپذیر خواهد بود با تغییر نگرش مردم در مورد بیماریهای روانی و قابل تشخیص و درمان بودن اینگونه بیماریها، مشابه بسیاری از بیماریهای حاد یا مزمن جسمی، خواهیم توانست مقداری از بار انگ اجتماعی و تبعیضی كه بر این گروه از افراد جامعه تحمیل میشود، كاهش دهیم.
نیاز به افزایش آگاهی مردم و ارتقاء فرهنگ بهداشتی جامعه در ایران قطعاً وجود دارد. در تحقیقی كه توسط شادمنش و همكاران در زمینه بررسی فرهنگ بهداشتی مردم شهرنشین استان كردستان در سال ۱۳۷۷ انجام شد نشان داده شد كه ۶۱% آگاهی ضعیفی از مفهوم بهداشت داشتند. ۳۵% از مردم معتقد بودند كه طب سنتی تاثیر زیادی در درمان بیماریهای داشه و ۱۲% از مردم به دعا نویس جهت بهبود بیماری اعتقاد داشتند. در خصوص چگونگی بهبود یك بیماری روانی بین نظرات مردم در شهرهای مختلف استان( با ۰۰۰۱/۰) تفاوت وجود داشت .
شواهد علمی درموردتاثیربرخی آموزشهای بهداشتی در زمینه سلامت روان
از آنجائیكه برنامه ریزی و اجرای مناسب هر برنامه بهداشتی مستلزم تشخیص عناصر و مولفه های اصلی است ، با بررسی متون و اقدامات انجام شده به این نتیجه دست یافته ایم كه آموزش مهارت های زندگی كه از حدود ۱۶ سال پیش در بسیاری از كشورهای دنیا در حال اجراست  و نتایج پرباری را با خود به همراه داشته است ، در ایران نیز بتواند گامهای بزرگی را در زمینه ارتقاء سلامت روانی افراد جامعه بردارد. برنامه آموزشی مهارتهای زندگی بر طبق تحقیقات گسترده قبـــلی در پیشگیری از سوء مصرف موارد (بوتوین و همكاران ۱۹۸۰و۱۹۸۴ ، پنتز ۱۹۸۶) ، پیشگیری از بی بند و باری جنسی (اولوپس ۱۹۹۰)، بارداری در نوجوانان (زابین و همكاران ۱۹۸۶ و شینگ ۱۹۹۴)،‌ارتقای هوش (گونزالس ،۱۹۹۰) پیشگیری از ایدز (سازمان بهداشت جهانی، ۱۹۹۴) آموزش صلح (پراتزمن و همكاران) و ارتقاء اعتمــــــاد به نفس (تاكید ،۱۹۹۰) مفید و موثر بوده است . از این گذشته بسیاری از شاخصهای سرمایه اجتماعی (Social capital ) با مهارتهای مرتبط می شود.
 
در ایران نیز برنامه بهداشت روان در مدارس در سال ۱۳۷۸ توسط دكتر بینا و همكاران در منطقه دماوند بر روی ۲۸۰ نفر از دانش آموزان پسر و دختر مقاطع راهنمایی ودر دو سطح دانش آموزان و معلمین انجام شد. ارزیابی قبل و بعد از مداخله نشانگر افزایش آگاهی دانش آموزان و معلمان نسبت به مقوله بهداشت روان ، تغییر نگرش آنها به مسئله بهداشت روان و بهبود نمرات سلامت روان آنان بود.
بطور كلی مهارتهای زندگی شامل مهارتهایی است كه باعث افزایش توانائی های روانی – اجتماعی افرد میشود و اوراقادر می سازد تا بطور موثر با مقتضیات و كشمكش های زندگی روبرو شود. آموزش مهارتهائی چون حل مسئله و تصمیم گیری، تفكر خلاق نقّاد ، برقراری ارتباط، خود آگاهی ، همدلی، مهارت مقابله با استرس و مهارت جرات آموزی و ابراز وجود همزمان با شگل گیری شخیصت و رشد تفكر شناختی كودك و دوره ها ی حساس نوجوانی  میتواند به میزان زیادی از آسیب های روانی – اجتماعی آتی پیشگیری كند.
اداره سلامت روان وزارت بهداشت در حال تلاش برای گسترش كشوری طرح آموزش مهارتهای زندگی است و در سال گذشته كلیه روان شناسان و روانپزشكان مسئول برنامه بهداشت روان را در كلیه دانشگاههای علوم پزشكی كشور آموزش داده است و این فعالیت در سطح كشوری آغاز شده است .
دکتر معصومه امین اسماعیلی      روانپزشک ،کارشناس اداره سلامت روان

 





نوع مطلب : بهداشت و سلامت، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 1388/02/15
دوشنبه 1396/06/27 02:05 ق.ظ
Very shortly this web page will be famous amid all blogging visitors, due to it's nice content
سه شنبه 1396/05/17 01:39 ب.ظ
I every time spent my half an hour to read this website's articles everyday along with a cup
of coffee.
پنجشنبه 1396/01/31 05:35 ق.ظ
Just wish to say your article is as astonishing. The clarity on your put up is simply great and that i could suppose you are
an expert in this subject. Fine along with your permission allow me to seize your RSS feed
to keep up to date with imminent post. Thank you
a million and please continue the rewarding work.
یکشنبه 1388/09/22 11:53 ب.ظ
جامع وعالی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی